چگونه از وسواس فکری رهایی پیدا کنیم

راه های رهایی از وسواس فکری

کمالگرایی که تا دیروز به عنوان یک مزیت و برتری به شمار می‌ رفت امروزه با پیشرفت علم روانشناسی و پرده برداشتن از حقیقت روانی و ذهنی انسان، دیگر به عنوان یک مزیت و ویژگی خوب به شمار نمی‌رود. جالب است بدانید که کمالگرایی می‌تواند نقطه ی آغاز بسیاری از اختلال ها باشد. وسواس فکری یکی از این اختلال ها است این اختلال روانی افکار را به صورت ناخواسته در ذهن فرد پرورش می دهد و فرد از تکرار این افکار و رفتارهای ناشی از آن دچار استرس و اضطراب می شود. وسواس فکری می تواند به قدری در فرد شدت یابد که زندگی او را مختل کند و به نشخوار فکری فرد دامن بزند. وسواس فکری جز شایع ترین اختلالی است که افراد جامعه به آن مبتلا می شوند و همچنین یکی از دلایل مهم بروز چنین اختلالی می تواند هنجارهای فرهنگی آن جامعه باشد. اما جای نگرانی نیست زیرا ما در ماهورا قصد داریم تا به صورت جامع به تعریف وسواس فکری، معرفی روش‌های مختلف درمانی و راهکارهای رهایی از آن بپردازیم پس همراه ما بمانید.

وسواس فکری چیست؟  (به زبان ساده)

وسواس فکری یا OCD همان طور که از نامش پیداست؛ یعنی تکرار و نشخوار فکرهای مزاحم در ذهن فرد. این تکرار افکار به قدری زیاد و خسته کننده است که در هر عمل و تصمیمی به سراغ فرد می آِیند و ذهن او را برای گرفتن تصمیم درست مختل می سازند! و فرد در چرخه رفتارهای اجباری گرفتار می شود، به عنوان مثال فردی که بیش از حد به مرتب کردن اشیا و قرار گیری آن ها در سر جایشان حساسیت نشان می دهد و یا کسانی که به صورت افراطی دست هایشان را می شویند و یا موارد بسیار دیگر.

وسواس فکری شاید مانند اختلال های دیگر روانی کم خطر باشد اما می تواند زندگی روزمره فرد را مختل کند و فشار و استرس ناشی از وسواس فکری می تواند روان فرد را مستهلک کند. همچنین وسواس فکری می‌تواند تأثیرات عمیقی بر کیفیت زندگی فرد بگذارد زیرا این اختلال به ترس های آن شخص از محیط، بیماری، مشکلات و غیره دامن می زند.

چه کسانی به وسواس فکری مبتلا می‌شوند؟

حال این سوال مطرح می شود که چه کسانی به وسواس فکری دچار می شوند و در معرض این اختلال قرار می گیرند آیا این اختلال ریشه در ژنتیک دارد یا محیط و عوامل دیگر می توانند در بوجود آمدن آن تاثیرگذار باشند، برای پاسخ به این پرسش باید گفت که عوامل زیادی در بوجود آمدن وسواس فکری نقش دارند یکی از شایع ترین آن ها؛ استرس و فشار ناشی از زندگی ماشینی و پرسرعت امروز است، به خصوص استرس و فشاری که در مدرسه و دانشگاه و یا محیط کار فرد با آن مواجه می شود می تواند زمینه ی بیداری این اختلال باشد. عامل دیگری که در این اختلال نقش دارد ژنتیک است؛ بسیاری از اختالات ریشه در ژنتیک فرد دارد همچنین تجربیات بد، تروما، ریشه ها و هنجارهای فرهنگی و خانوادگی  و تغییرات در سطح سرتونین مغز می‌تواند در بروز این اختلال نقش بسزایی داشته باشد.

نشانه های اختلال وسواس فکری چیست؟

نشانه‌های OCD یا وسواس فکری در دو گروه افکار وسواسی و رفتارهای اجباری دسته بندی می شوند. افکار وسواسی همان افکار مزاحم و ناخواسته ای هستند که به صورت مداوم در ذهن فکر تکرار می شوند و در مواجهه با هر تصمیم و شرایطی شدت آن ها بیشتر میشود مثلا تردید بسیار زیاد در انجام دادن کاری مثلا شروع کردن یادگیری یک مهارت تازه و یا تغییر شغل ، ترس از خاموش نکردن وسایل برقی به هنگام خروج از خانه، نگرانی در مورد باکتری ها و میکروب ها،  ترس بی مورد از آسیب رساندن به افراد و اهمیت تقارن اشیا، این موارد جز شایع ترین افکارهای وسواسی است حال به رفتارهای اجباری می پردازیم:

رفتارهای اجباری

یکی از این رفتارهای اجباری؛ شستشوی مکرر دست‌ها یا تمیز کردن بیش از حد است! زیرا فردی که دچار OCD  است به دلیل افکار مزاحمی که در ذهن دارد مداوم فکر میکند که ممکن است دستش در برخورد با هر وسیله ای آلوده شود و این ترس او را وادار به این رفتار اجباری میکند و یا  بررسی مکرر قفل‌ها، اجاق‌ گاز و وسایل برقی. همچنین OCD  می تواند موارد زیر را تشدید سازد:

• اضطراب :  افکار وسواسی و رفتارهای اجباری موجب می شود که فرد دچار استرس و اضطراب شدید و مدام در ذهنش افکار منفی را بسط دهد و این عامل بسیار زیاد بر کیفیت زندگی فرد تاثیر منفی می گذارد.
• افسردگی : تاثیر منفی OCD  بر زندگی فرد ممکن است به قدری فزاینده باشد که انگیزه ی او را از بین ببرد و در تله کماگرایی گرفتار شود و نتواند از انجام کارهای عادی و روزمره لذت ببرد و احساس افسردگی کند.
• پریشانی : وسواس فکری به دلیل هجوم افکار منفی و نشخوار آن، فرد را دچار پریشانی و اضطراب کاذب می کند .
• خستگی : انجام رفتارهای غلط و اجباری که نتیجه ی افکار غلط هستند فرد را خسته  می کنند و باعث می شوند فرد از انجام بسیاری از کارهای روزمره اش جا بماند.
• کاهش تمرکز : به دلیل پرداختن زیاد ذهن به افکار وسواسی، تمرکز فرد بر روی امور دیگر کم می شود.
• مشکلات خواب : قطعا OCD  بر کیفیت خواب تاثیرگذار خواهد بود، تمامی افراد مبتلا به وسواس فکری دچار بیخوابی و یا خواب بی کیفیت و ناپایدار هستند که این خواب ناکافی بر سلامت جسمی و روانی فرد تاثیر بسیار زیادی دارد.

روش‌های درمانی متداول وسواس فکری

اگر وسواس فکری درمان شود می تواند در بسیاری از جنبه های زندگی فرد تاثیر بسزایی بگذارد بنابراین اگر فرد نشانه های وسواس فکری را در خود مشاهده کرد می بایست از طریق راه های درمان این بیماری که شامل روش‌های دارویی و غیر دارویی است، اقدام نماید. درمان‌های دارویی شامل مصرف داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب است که توسط پزشک تجویز می‌شود و هرگز نباید دارویی را خودسرانه استفاده کرد چون عوارض جبران ناپذیری خواهد داشت. اما روش‌های غیر دارویی می‌تواند شامل روان‌درمانی، رفتاردرمانی شناختی (CBT) و تکنیک‌های آرام‌سازی باشد. مهمترین راهکارهای درمانی وسواس فکری عبارتند از:

• تمرین تکنیک‌های آرام‌سازی: تکنیک های آرام سازی مثل یوگا و مراقبه یکی از راهکارهای تعدیل کننده است.
• مراجعه به متخصص روانشناس: روانشناس و متخصص در درمان وسواس فکری با ارائه تمرین ها و راهکارهای درست و عملی به درمان این بیماری کمک می کند.
• تغییر الگوی فکری: با کمک روانشناس و تغییر الگوی فکری، شخص می تواند از وسواس فکری رهایی یابد.
• فعالیت‌های فیزیکی: به یاد داشته باشید انجام ورزش و فعالیت فیزکی بسیار در درمان این بیماری کمک کننده خواهد بود.

نتیجه‌گیری

درمان وسواس فکری می تواند بر جنبه های مختلف زندگی یک فرد تاثیر بسزایی داشته باشد زیرا فردی که دچار وسواس فکری است در بسیاری از موارد ممکن است کارها و فعالیت ها را به تعویق بیاندازد و این موضوع مانع رشد و پیشرفت او می گردد. رهایی از وسواس فکر با کمک متخصصان حوزه روانشناسی و راهکارهای نوینی که برای درمان این بیماری وجود دارد، به راحتی امکان پذیر است.

سوالات متداول

سوال اول :آیا وسواس فکری قابل درمان است؟

پاسخ: بله، با استفاده از روش‌های درمانی مناسب و مشاوره با یک متخصص روانشناس و انجام درست تمرین ها می توان وسواس فکری را درمان کرد.

سوال دوم : چه روش‌های غیر دارویی برای درمان وسواس فکری وجود دارد؟

پاسخ : روش‌های غیر دارویی شامل روان‌درمانی، رفتاردرمانی شناختی (CBT)، تکنیک‌های آرام‌سازی مانند یوگا و مراقبه و تغییر الگوی فکری که برای گرفتن نتیجه ی بهتر، لازم است که تحت نظر یک مشاور و روانشناس انجام گیرد .

سوال سوم: آیا ورزش می‌تواند به کاهش وسواس فکری کمک کند؟

پاسخ : بله ورزش در درمان بسیاری از بیماری های روانی، موثر است که به کاهش وسواس فکری نیز کمک بسیاری می کند.