نظافت فضاهای صنعتی خطرناک
ایمنی قبل از تمیزی
در محیطهای صنعتی، مفهوم نظافت به عنوان بخش حیاتی از فرایند ایمنی و بهره وری محسوب می شود و صرفا به پاکیزگی محیط خلاصه نمی شود. در فضاهای صنعتی مانند کارگاه های تولید مواد شیمیایی، پالایشگاه ها و کارخانجات به دلیل وجود مواد آلاینده سمی و قابل اشتعال کوچک ترین بی احتیاطی موجب بروز حوادث خطرناک و غیر قابل جبران می شود. لذا رعایت ایمنی صنعتی پیش از شروع عملیات تمیزکاری، علاوه بر این که از بروز آسیب های شدید به کارکنان محافظت می کند، مانع از بروز خسارت های سنگین به خطوط تولید و تجهیزات صنعتی نیز می شود. بنابراین با برنامه ریزی دقیق، استفاده از تجهیزات حفاظتی ویژه و رعایت دستورالعمل های فنی می توان به بهترین شکل از خدمات تخصصی نظافت در این فضاها بهره مند شد. با توجه به حساسیت نظافتی بالای محیط های صنعتی خطرناک و نیاز به انجام خدمات تخصصی در این مقاله از سایت ماهورا به صورت دقیق و تخصصی به نکات مهم در نظافت فضاهای صنعتی خطرناک خواهیم پرداخت.
ارزیابی خطر قبل از نظافت
اولین و مهم ترین گام در نظافت فضاهای صنعتی خطرناک، ارزیابی ریسک یا همان شناسایی عوامل مخاطره آمیز می باشد. برای دسترسی به نتایج مطلوب نظافتی می بایست تیم تخصصی پیش از شروع کار، نقشه کامل محیط را بررسی کرده و نقاطی که دارای نشت مواد شیمیایی، بخارات سمی یا خطر انفجار هستند را شناسایی کنند. انجام این ارزیابی توسط فرد یا افراد آموزش دیده در حوزه ایمنی صنعتی بسیار ضروری و حیاتی است. زیرا از بروز صدمات شدید انسانی و تخریب تجهیزات صنعتی جلوگیری خواهد کرد. ارزیابی عواملی چون تعیین نوع و غلظت مواد شیمیایی موجود در محیط، شناسایی خطرات بالقوه مانند واکنش های ناگهانی بین مواد تمیز کننده و باقی مانده های صنعتی، بررسی مسیرهای خروج، سیستم های تهویه و تجهیزات اطفاء حریق پیش از آغاز عملیات نظافت الزامی می باشد.
با بررسی موارد فوق و بر اساس اطلاعات به دست آمده می توان یک طرح ایمنی تهیه کرد و در آن عواملی نظیر نوع تجهیزات حفاظت از افراد، روش تمیز کاری مجاز و متناسب با محیط، اقدامات لازم و ایمنی در صورت نشت یا واکنش شیمیایی را مشخص نمود.
استفاده از تجهیزات حفاظتی ویژه
در نظافت فضاهای صنعتی خطرناک، استفاده از تجهیزات حفاظتی صرفاً یک توصیه ساده به حساب نمی آید بلکه الزامی قانونی و ایمنی می باشد. این تجهیزات با توجه به نوع محیط صنعتی و خطرات احتمالی آن متفاوت هستند و می بایست پیش از ورود به محل، از سلامت و کارایی آن ها اطمینان حاصل شود. در ادامه به برخی از این تجهیزات ایمنی و حفاظتی اشاره خواهیم نمود:
- لباس های مخصوص و مقاوم در برابر مواد شیمیایی
- انواع ماسک های تنفسی با فیلترهای ویژه برای حفاظت در برابر بخارات سمی
- دستکش های مقاوم به اسید، حلال و حرارت
- چکمه های ضد لغزش و عایق در برابر برق
- عینک یا شیلد محافظ چشم
تمامی کارکنان موظف هستند که قبل از شروع به کار، نحوه پوشیدن و در آوردن این تجهیزات را تمرین کنند تا در مواقع اضطراری، برای آنها مشکل و حادثه ای رخ ندهد. علاوه بر این، بخش مهم دیگری از آموزش ایمنی صنعتی شامل شناسایی علائم تماس با مواد سمی و ارزیابی کمبود اکسیژن در محیط می باشد تا کارکنان بتوانند در هنگام خطر با واکنش سریع و مناسب مانع از بروز خسارات جانی و مالی شوند. ماهورا با معرفی شرکت های خدماتی معتبر و نیروی های آموزش دیده، تخصصی ترین خدمات پاکسازی را به صنایع بزرگ کشور ارائه می دهد.
جمع آوری ضایعات خطرناک
یکی از بزرگترین چالش های پیش روی نظافت فضاهای صنعتی خطرناک، جمع آوری صحیح ضایعات سمی و قابل اشتعال است. این ضایعات شامل پسماندهای مواد شیمیایی، روغنهای صنعتی، گرد و غبار فلزات سنگین یا ترکیبات بخار دار هستند که اگر به شکل نادرست جمعآوری شوند، منجر به ایجاد آلودگی ثانویه می شوند. این آلودگی ها می توانند در هوا، آب و خاک، و در واکنش با مواد شیمیایی دیگر ترکیبات سمی تولید کنند:
- آلودگی در هوا : گازهای منتشر شده از ضایعات در برابر نور خورشید واکنش داده و ازون تروپوسفری یا (اوزون سطح پایین) را به وجود می آورند.
- آلودگی در آب و خاک: فلزات سنگین یا ترکیبات آلی ناشی از زباله های شیمیایی در آب یا خاک، حل شده و به شکل های محلول باکتریایی در میآیند. به مرور این مواد آلوده جذب گیاهان و وارد بدن حیوانات می شوند و منجر به آلوده شدن زنجیره غذایی خواهد شد.
- واکنش های بین ضایعات: ترکیب شدن دو نوع زباله شیمیایی که به تنهایی خطرناک نیستند، میتواند یک ترکیب جدید و بسیار سمی و خطرناک ایجاد کند.
حال با توجه به نکات ذکر شده و برای جلوگیری از آلودگی های خطرناک این پسماندها می بایست برای جمع آوری ایمن ضایعات از روش های زیر بهره گرفت:
- استفاده از ظروف مقاوم و درب دار برای نگهداری ضایعات خطرناک
- برچسب گذاری پسماندهای مختلف به جهت جلوگیری از حمل و انتقال اشتباه
- ممنوعیت ترکیب پسماندهای ناسازگار، مانند اسیدها و مواد قلیایی، با یکدیگر
- استفاده از ابزار بدون جرقه (Non-sparking tools) برای کاهش خطر انفجار
شرکتهای ارائه دهنده خدمات تخصصی، معمولاً با مراکز مجاز دفع ضایعات همکاری میکنند تا انتقال پسماند به صورت قانونی و سازگار با محیط زیست انجام پذیرد. این روند بخشی از مسئولیت زیست محیطی واحدهای صنعتی محسوب می گردد و در ممیزی های ایمنی نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد.
تهویه و خنثی سازی بخارات
تهویه مناسب یکی از مهمترین عواملی است که می بایست در محیطهایی که مواد شیمیایی تبخیر شونده یا بخارات سمی در آن وجود دارد برقرار شود. به بیان ساده تر تهویه کافی، پیش شرط هرگونه عملیات تمیز کاری به شمار می رود. زیرا که تجمع بخارات قابل اشتعال و انفجار و استنشاق بخارات حلالها یا اسیدها، تهدیدی جدی برای سلامت کارگران محسوب می شوند. لذا برای پیشگیری از این خطرات با مجموعه اقدامات زیر می توان از بروز حوادث مذکور پیشگیری کرد:
- بررسی و فعال سازی سیستم های تهویه موضعی و عمومی
- استفاده از دستگاه های سنجش پیوسته غلظت بخارات ،در صورت وجود گازهای خطرناک
- بهره گیری از مواد خنثی کننده بخارات شیمیایی (مانند محلولهای جاذب یا فیلترهای کربن فعال)
- تمیز کاری و نظافت محیط و تجهیزات با استفاده از مواد دارای نقطه اشتعال بالا
در بسیاری از کارخانجات، به کارگیری سیستم های مکش صنعتی و فیلترهای چند مرحلهای، بخارات و ذرات را پیش از انتشار در فضا حذف میکنند. این روش علاوه بر حفظ ایمنی کارکنان، عمر تجهیزات و سیستم های تهویه را نیز افزایش می دهند.
نتیجه گیری
نظافت فضاهای صنعتی خطرناک، به عنوان عملیاتی کاملا فنی و تخصصی مطرح می شود که بدون رعایت اصول ایمنی صنعتی و آگاهی از ویژگی های مواد شیمیایی، نه تنها مانع از برور حوادث نمی شود بلکه خسارت بار و زیان آفرین می باشد. موفقیت در این عملیات نظافتی به سه عامل اساسی وابسته است؛ ارزیابی خطر پیش از شروع کار، استفاده از تجهیزات حفاظتی مناسب، و تهویه مناسب و خنثی سازی بخارات. شرکت هایی که خدمات تخصصی نظافت صنعتی را ارائه میدهند، با کمک نیروهای آموزش دیده، تجهیزات ایمن و رعایت استانداردهای جهانی، قادر خواهند بود محیطی پاک و ایمن را برای این صنایع فراهم کنند. در واقع، تمیزی واقعی در محیطهای صنعتی فقط زمانی معنا دارد که با پیشبینی خطر و رعایت کامل اصول ایمنی همراه گردد. شرکت های خدماتی که در ماهورا معرفی شده اند با رویکردی تخصصی و با رعایت استانداردهای ایمنی، آماده ارائه خدمات نظافت صنعتی، جمع آوری ضایعات و پاکسازی محیطهای خطرناک برای تمامی صنایع کشور می باشند.
